domingo 8 de noviembre de 2009
FICHA 122: EL HOMBRE, LA GRAN OBRA DE DIOS.
En esta ficha vamos a trabajar un texto que parece salido de la pluma de aquellos primeros teóricos cristianos y padres de la iglesia, pero escrito en realidad por un ateniense que vivió 400 años antes que los autores de los evangelios. Se trata, en concreto, de un hermoso fragmento de Recuerdos de Sócrates, de Jenofonte. Y luego alguien se preguntará cómo pudo imponerse tan rápido el cristianismo...
Ἔπειτ' οὐκ οἴει θεοὺς ἀνθρώπων φροντίζειν; οἳ πρῶτον μὲν μόνον τῶν ζῴων ἄνθρωπον ὀρθὸν ἀνέστησαν. ἡ δὲ ὀρθότης καὶ προορᾶν πλέον ποιεῖ δύνασθαι καὶ τὰ ὕπερθεν μᾶλλον θεᾶσθαι καὶ ἧττον κακοπαθεῖν καὶ ὄψιν καὶ ἀκοὴν καὶ στόμα ἐνεποίησαν. ἔπειτα τοῖς μὲν ἄλλοις ἑρπετοῖς πόδας ἔδωκαν, οἳ τὸ πορεύεσθαι μόνον παρέχουσιν, ἀνθρώπῳ δὲ καὶ χεῖρας προσέθεσαν, αἳ τὰ πλεῖστα οἷς εὐδαιμονέστεροι ἐκείνων ἐσμὲν ἐξεργάζονται. καὶ μὴν γλῶττάν γε πάντων τῶν ζῴων ἐχόντων, μόνην τὴν τῶν ἀνθρώπων ἐποίησαν οἵαν ἄλλοτε ἀλλαχῇ ψαύουσαν τοῦ στόματος ἀρθροῦν τε τὴν φωνὴν καὶ σημαίνειν πάντα ἀλλήλοις ἃ βουλόμεθα. τὸ δὲ καὶ τὰς τῶν ἀφροδισίων ἡδονὰς τοῖς μὲν ἄλλοις ζῴοις δοῦναι περιγράψαντας τοῦ ἔτους χρόνον, ἡμῖν δὲ συνεχῶς μέχρι γήρως ταῦτα παρέχειν. οὐ τοίνυν μόνον ἤρκεσε τῷ θεῷ τοῦ σώματος ἐπιμεληθῆναι, ἀλλ', ὅπερ μέγιστόν ἐστι, καὶ τὴν ψυχὴν κρατίστην τῷ ἀνθρώπῳ ἐνέφυσε. τίνος γὰρ ἄλλου ζῴου ψυχὴ πρῶτα μὲν θεῶν τῶν τὰ μέγιστα καὶ κάλλιστα συνταξάντων ᾔσθηται ὅτι εἰσί; τί δὲ φῦλον ἄλλο ἢ ἄνθρωποι θεοὺς θεραπεύουσι; ποία δὲ ψυχὴ τῆς ἀνθρωπίνης ἱκανωτέρα προφυλάττεσθαι ἢ λιμὸν ἢ δίψος ἢ ψύχη ἢ θάλπη, ἢ νόσοις ἐπικουρῆσαι, ἢ ῥώμην ἀσκῆσαι, ἢ πρὸς μάθησιν ἐκπονῆσαι, ἢ ὅσα ἂν ἀκούσῃ ἢ ἴδῃ ἢ μάθῃ ἱκανωτέρα ἐστὶ διαμεμνῆσθαι; οὐ γὰρ πάνυ σοι κατάδηλον ὅτι παρὰ τἆλλα ζῷα ὥσπερ θεοὶ ἄνθρωποι βιοτεύουσι, φύσει καὶ τῷ σώματι καὶ τῇ ψυχῇ κρατιστεύοντες; οὔτε γὰρ βοὸς ἂν ἔχων σῶμα, ἀνθρώπου δὲ γνώμην ἐδύνατ'ἂν πράττειν ἃ ἐβούλετο, οὔθ' ὅσα χεῖρας ἔχει, ἄφρονα δ' ἐστί, πλέον οὐδὲν ἔχει. σὺ δ' ἀμφοτέρων τῶν πλείστου ἀξίων τετυχηκὼς οὐκ οἴει σοῦ θεοὺς ἐπιμελεῖσθαι; ἀλλ' ὅταν τί ποιήσωσι, νομιεῖς αὐτοὺς σοῦ φροντίζειν;
Ξενοφώντος Απομνημονεύματα, 1,4.
traducción literal:
Ἔπειτ' οὐκ οἴει θεοὺς ἀνθρώπων φροντίζειν;
entonces ¿no crees dioses de hombres preocuparse?
οἳ πρῶτον μὲν μόνον τῶν ζῴων ἄνθρωπον ὀρθὸν ἀνέστησαν.
los que primeramente al único de los animales al hombre de pie colocaron.
ἡ δὲ ὀρθότης καὶ προορᾶν πλέον ποιεῖ δύνασθαι
la postura erecta otear más permite poder
καὶ τὰ ὕπερθεν μᾶλλον θεᾶσθαι
y lo inferior mejor observar
καὶ ἧττον κακοπαθεῖν καὶ ὄψιν καὶ ἀκοὴν καὶ στόμα ἐνεποίησαν.
y menos sufrir-daño vista, oído y boca lograron.
ἔπειτα τοῖς μὲν ἄλλοις ἑρπετοῖς πόδας ἔδωκαν,
después a los otros terrestres pies dio,
οἳ τὸ πορεύεσθαι μόνον παρέχουσιν,
los que el desplazarse sólo conceden,
ἀνθρώπῳ δὲ καὶ χεῖρας προσέθεσαν,
al hombre, al contrario, también manos añadió,
αἳ τὰ πλεῖστα οἷς εὐδαιμονέστεροι ἐκείνων ἐσμὲν ἐξεργάζονται.
las que muchísimas (cosas) con las que más felices que aquellos somos llevan a cabo.
καὶ μὴν γλῶττάν γε πάντων τῶν ζῴων ἐχόντων,
y sin duda lengua al menos todos los animales teniendo,
μόνην τὴν τῶν ἀνθρώπων ἐποίησαν οἵαν
sola la de los hombres hicieron tal como para
ἄλλοτε ἀλλαχῇ ψαύουσαν τοῦ στόματος
unas veces por un sitio (y otras por otro) tocando la boca
ἀρθροῦν τε τὴν φωνὴν καὶ σημαίνειν πάντα ἀλλήλοις ἃ βουλόμεθα.
articular la palabra y significar todo unos a otros lo que queremos.
τὸ δὲ καὶ τὰς τῶν ἀφροδισίων ἡδονὰς τοῖς μὲν ἄλλοις ζῴοις δοῦναι
y también el los de los sexuales placeres a los otros animales dar
περιγράψαντας τοῦ ἔτους χρόνον,
circunscribiendo de año la época,
ἡμῖν δὲ συνεχῶς μέχρι γήρως ταῦτα παρέχειν.
a nosotros, al contrario, continuamente hasta vejez eso suministrar.
οὐ τοίνυν μόνον ἤρκεσε τῷ θεῷ τοῦ σώματος ἐπιμεληθῆναι,
no sin duda sólo bastó al dios del cuerpo cuidarse,
ἀλλ', ὅπερ μέγιστόν ἐστι,
sino, lo que es mayor,
καὶ τὴν ψυχὴν κρατίστην τῷ ἀνθρώπῳ ἐνέφυσε.
también el alma muy perfecta a hombre insufló.
τίνος γὰρ ἄλλου ζῴου ψυχὴ
¿de qué pues otro animal alma
πρῶτα μὲν θεῶν τῶν τὰ μέγιστα καὶ κάλλιστα συνταξάντων ᾔσθηται ὅτι εἰσί;
primeramente de los dioses, los que lo mayor y más hermosos ordenaron, se han dado cuenta, (en cuanto a) que existen?
τί δὲ φῦλον ἄλλο ἢ ἄνθρωποι θεοὺς θεραπεύουσι;
¿qué raza otra que hombres a los dioses atienden?
ποία δὲ ψυχὴ τῆς ἀνθρωπίνης ἱκανωτέρα
¿qué tipo de alma que la humana más capaz
προφυλάττεσθαι ἢ λιμὸν ἢ δίψος ἢ ψύχη ἢ θάλπη,
(para) evitar hambre, o sed o fríos o calores,
ἢ νόσοις ἐπικουρῆσαι,
o a enfermedades enfrentarse,
ἢ ῥώμην ἀσκῆσαι,
o fuerza ejercitar,
ἢ πρὸς μάθησιν ἐκπονῆσαι,
o hacia el aprendizaje esforzarse,
ἢ ὅσα ἂν ἀκούσῃ ἢ ἴδῃ ἢ μάθῃ ἱκανωτέρα ἐστὶ διαμεμνῆσθαι;
o cuanto oiga o vea o aprenda más capaz es (para) recordar?
οὐ γὰρ πάνυ σοι κατάδηλον ὅτι παρὰ τἆλλα ζῷα ὥσπερ θεοὶ ἄνθρωποι βιοτεύουσι,
¿no pues te (resulta) evidente que junto a los otros animales como dioses (los) hombres viven,
φύσει καὶ τῷ σώματι καὶ τῇ ψυχῇ κρατιστεύοντες;
por naturaleza y por cuerpo y por alma destacando?
οὔτε γὰρ βοὸς ἂν ἔχων σῶμα, ἀνθρώπου δὲ γνώμην
ni pues de buey si teniendo cuerpo y de hombre inteligencia,
ἐδύνατ'ἂν πράττειν ἃ ἐβούλετο,
podría hacer lo que quisiera,
οὔθ' ὅσα χεῖρας ἔχει, ἄφρονα δ' ἐστί,
ni lo que tiene manos pero no es inteligente,
πλέον οὐδὲν ἔχει.
nada más tiene ( = no le sirve de nada)
σὺ δ' ἀμφοτέρων τῶν πλείστου ἀξίων τετυχηκὼς
y tú de ambas (cosas) las de lo mejor dignas habiendo logrado,
οὐκ οἴει σοῦ θεοὺς ἐπιμελεῖσθαι;
no crees de tí los dioses cuidarse?
ἀλλ' ὅταν τί ποιήσωσι, νομιεῖς αὐτοὺς σοῦ φροντίζειν;
entonces cuando hagan algo, los creerás de tí preocuparse?
traducción literaria:
Entonces ¿no crees que los dioses se preocupan de los hombres? Ellos que, lo primero, entre todos los seres vivos sólo al hombre lo pusieron erguido, y esa postura erecta permite que pueda ver más lejos, mirar mejor las cosas que están por encima y estar menos expuestos a sufrir daños en la vista, el oído y la boca; además, si a los otros animales terrestres les dieron pies que sólo les permiten andar, al hombre le añadieron manos, gracias a las cuales lleva a cabo acciones con las que es más feliz que aquéllos. Y teniendo todos los seres vivos una boca, sólo la de los seres humanos la hicieron tal que tocando uno u otro lado de la boca pueden articular sonidos y dar a entender todo lo que quieren comunicarse unos a otros. Y en cuanto a los placeres del amor, a los otros animales se los circunscribieron a una época del año, mientras que a nosotros nos los ofrecieron sin solución de continuidad hasta la vejez. Pues bien, no le bastó a la divinidad preocuparse del cuerpo, sino, lo que es más importante, infundió en el hombre un alma perfectísima. En efecto, ¿qué alma de otro ser vivo es en primer lugar capaz de reconocer la existencia de los dioses que ordenaron las más grandes y más bellas creaciones? ¿Qué otro animal que no sea el hombre rinde culto a los dioses? ¿Qué alma es más capaz que la humana de precaverse del hambre, de la sed, del frío o del calor, o de poner remedio a las enfermedades, de ejercitar su fuerza, esforzarse por aprender, o más capaz de recordar cuanto ha aprendido o visto? ¿No es algo totalmente evidente que al lado de los otros seres vivos los hombres viven como dioses, destacando sobre todos por su naturaleza, su cuerpo y su espíritu? Porque ni aunque tuviera el cuerpo de un buey y el juicio de un hombre podría hacer lo que quisiera, ni un animal provisto de manos pero sin inteligencia tiene más valor. Tú, en cambio, que participas de estas dos grandísimas ventajas, ¿crees que los dioses no se preocupan de ti? ¿Qué tendrían que hacer entonces para que creyeras que se ocupan?
Jenofonte, Recuerdos de Sócrates, 1,4.
ἔρρωσο!!
jueves 5 de noviembre de 2009
FICHA 121: LOS CUADROS DE FILOSTRATO (5)
nivel: medio
tema: los cuadros de Filóstrato
En este nuevo cuadro desarrolla Filóstrato una alegoría sobre el río Nilo (el rey de los ríos de la Antigüedad) y sus hijitos, los duendecillos llamados πήχεις (Codos), por indicarse con esta unidad de medida la profundidad de su cauce. A partir de aquí, podemos disfrutar de una idílica descripción del pintoresco Oriente... con la típica ironía con la que se tomaban los griegos las culturas ajenas.
filostrato05
ἔρρωσο!!!
FICHA 120 : ADJETIVOS DE DOS TERMINACIONES
nivel: básico
tema: adjetivo
Ya conocemos los adjetivos en –ος como καλός, ἱσχυρός, λευκός. Debido a que los adjetivos acompañan a los sustantivos tienen que colocarse en el mismo género, número y caso que estos. a partir de la ráiz formamos los correspondientes femeninos y neutros:
καλ-ός > καλ-ή, καλ-όν
Recuerda:
- Formar el femenino con –α cuando la raíz termina en ρ ο vocal (generalmente ι):
αἰσχρός > αἰσχρά
πλησίος > πλησία
pero
δειλός > δειλή
θνητός > θνητή
- Adelantar el acento en las formas femeninas de los masculinos esdrújulos.
ἔρημος > ἐρήμη
ἔκαστος > ἐκάστη
ἀνθρώπειος > ἀνθρωπεία
μέτριος > μετρία
ἐλεύθερος > ἐλευθέρα
Pues bien, cuando estos adjetivos son palabras compuestas (generalmente con preposiciones) la forma en –ος es común para el masculino y el femenino:
ὁ ἀθάνατος θεός > el dios inmortal
ἡ ἀθάνατος θεά > la diosa inmortal
τὸ ἀθάνατον δαιμόνιον > la divinidad inmortal
Como ves en el ejemplo anterior, la partícula privativa α(ν), se lleva la palma a la hora de crear muchos de estos adjetivos de dos terminaciones. Algunos ejemplos:
ἀβέβαιος –ον > inseguro
ἀβίωτος –ον > inhabitable
ἀβουλος –ον > insensato
ἀγαμος –ον > soltero
ἄδικος –ον > injusto
ἀδύνατος –ον > incapaz
ἄθεος –ον > ateo
ἀκίνητος –ον > inmóvil
ἄμισθος –ον > sin sueldo
ἄμορφος –ον > informe
ἀνάξιος –ον > indigno
ἄπιστος –ον > infiel
ἄπορος –ον > sin recursos
ἄτακτος –ον > desordenado
ἄφωνος –ον > sin voz
ἄσιτος –ον > en ayunas
ἄνισος –ον > desigual
ἄνοπλος –ον > inerme
ἄνοικος –ον > sin hogar
ἄμετρος –ον > sin medida
ἄτεκνος –ον > sin hijos
etc
Adjetivos compuestos con otros términos. Ejemplos:
ἔγχώριος –ον > indigena
ἔνδοξος –ον > famoso
εὔπορος –ον > pudiente
εὔτακτος –ον > ordenado
μισάνθρωπος –ον > misántropo
ὀλιγοχρόνιος –ον > efímero
ἰσόπλευρος –ον > equilátero
ὀξυγώνιος –ον > acutángulo
ἀμβλυγώνιος –ον > obtusángulo
ὀρθογώνιος –ον > rectángulo
παράλληλος –ον > paralelo
πολυδάκρυτος –ον > muy llorado
πρόθυμος –ον > dispuesto
σύμμαχος –ον > aliado
τρίπλευρος –ον > de tres lados
ὑπόγαιος –ον > subterráneo
ὕποπτος –ον > sospechoso
φιλάνθρωπος –ον > filántropo
φιλόμουσος –ον > amante del arte
φιλόσοφος –ον > filósofo
... y teniendo en cuenta la pasmosa facilidad del griego para la composición, se podría alargar la lista con miles de estos adjetivos. La idea es que te vayan sonando y que no te sorprendan sintagmas del estilo
πρόθυμος κόρη
ἔνδοξος γυνή
σύμμαχος χώρα
εὔτακτος στρατιά
ἔρρωσο!!
viernes 30 de octubre de 2009
LOS VIAJES DE ALIX
Alix es un personaje de cómic ya clásico surgido de la plumilla de Jacques Martin como complemento de la revista Tintin y, sin duda, una de las mejores series de aventuras con ambientación histórica. Es precisamente este personaje el que se convierte en nuestro guía para descubrir las diversas culturas antiguas en la serie LOS VIAJES DE ALIX, de la mano, claro está, de J. Martín y su ya legendaria perfección gráfica así como detallada (hasta la obsesión) documentación histórica.
La editorial Glénat se decidió a publicar hace unos años estos álbumes, de los que traigo como muestra algunas ilustraciones de LOS VIAJES DE ALIX: LOS JUEGOS OLIMPICOS EN LA ANTIGÜEDAD, que son un ejemplo insuperable de lo que significa recuperar y dar color a los viejos restos arqueológicos uniendo divulgación y rigurosidad. Además, entre ellas se intercalan abundantes explicaciones de tipo histórico, lo que los convierten en un material estupendo para clase.
De momento podemos apuntarnos a las "excursiones" de Alix por Egipto, Olimpia y Pompeya. En esta página tenéis los álbumes ya publicados en el país vecino ¿podremos disfrutar alguna vez de ellos? ¡Paciencia!





ejemplo de texto de apoyo:

ἔρρωσο!!
martes 27 de octubre de 2009
LA PEGATINA GRIEGA (4)
sábado 24 de octubre de 2009
FICHA 119: PREPOSICIONES (8)
tema: preposiciones
nivel: básico
De los tres valores que admiten las preposiciones (local, temporal y figurado) terminamos en esta ficha con el primero. Veremos algunas preposiciones nuevas y algunos detalles sobre las ya vistas.
preposiciones nuevas
ἀμφὶ - alrededor.
Esta preposición tiene el mismo significado que περὶ + acusativo y se usa especialmente para indicar las personas que forman el séquito de alguien:
οἱ ἀμφὶ Προταγόραν – los alumnos, los seguidores de Protágoras.
οἱ ἀμφὶ Κῦρον – los servidores, los fieles de Ciro.
σύν – con.
En el griego que estás estudiando prácticamente se usa sólo en composición, prefiriendo, como sabes, para los demás casos μετὰ + genitivo.
detalles sobre las preposiciones ya vistas
κατά + acusativo.
Esta preposición ya la conoces (κατὰ τὸν ποταμόν, río abajo), pero también tiene un valor local distributivo,
τὰ θηρία κατὰ τὴν ὕλην τρέχει.
Los animales corren por el bosque.
Ojo, que no es a través del bosque (διὰ τῆς ὕλης) sino en esta, aquella y la otra parte del bosque. Como nuestra palabra cada viene precisamente de κατά, podrías entender en cada parte del bosque.
Otro ejemplo, Fedro dice a Sócrates que prefiere pasear por los caminos en vez de por las calles:
κατὰ τὰς ὁδοὺς πορεύομαι τοὺς περιπάτους.
por los caminos hago mis paseos.
La noticia se extiende por (cada parte de) la ciudad.
κατὰ τὴν πόλιν ἀπαγγέλεται.
Así mismo, es muy común la expresión por (cada parte de) tierra y (cada parte de) mar
κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν
así mismo, κατὰ con nombres geográficos significa a la altura de.
κατὰ Κεφαλληνίαν.
a la altura de Cefalenia.
κατὰ Ἀκαρνανίαν.
a la altura de Acarnania.
ἐπὶ + genitivo.
Este uso se traducía como en o sobre (ἐπὶ τῆς τραπέζης, en la mesa, sobre la mesa). Un uso curioso de ἐπὶ + genitivo se da con los verbos de desplazamiento,
ὁ στρατηγὸς ἐπὶ Σάμου πλεῖ.
Literalmente el general navega en Samos, es decir se ha concentrado la idea El general navega y desembarca en Samos, dando como resultado una expresión que nos vemos obligados a traducir como El general navega a Samos.
Esta brevitas es muy común en griego:
οἱ ναῦται σώζονται εἰς λιμένα.
Los marineros entran a salvo en el puerto.
lit. Los marineros se salvan (y llegan) al puerto.
γράμματα ἁλίσκεται εἰς Ἀθήνας.
Unas cartas interceptadas se envían a Atenas.
lit. Se interceptan unas cartas (y son enviadas) a Atenas.
παρὰ + dativo.
Conocemos el uso de παρά + acusativo. En caso de usarse con dativo expresa la localización de una persona (casa, país, región).
παρὰ τοὶς Πέρσαις
entre los persas, en el país de los persas
παρὰ τοῖς διδασκάλοις
entre los profesores, en el colegio (que era la casa del profesor)
παρὰ Ἀρίστονι ξενίζεται.
está hospedado en casa de Aristón.
παρὰ τῷ σκυτοτόμῳ
donde el zapatero, en la tienda del zapatero, en la zapatería.
Este uso también es admitido con verbos de movimiento, pero, claro, usando el genitivo (origen) o el acusativo (dirección).
παρὰ Κύρου ἔρχονται.
vienen de parte de Ciro.
πρέσβεις πέμπουσι παρὰ τὸν Λύσανδρον.
envían embajadores a (casa de, donde está) Lisandro.
En este caso también es muy común usar la preposición ὡς con el mismo valor (πρέσβεις πέμπουσι ὡς τὸν Λύσανδρον)
Como ves, no podemos unir este valor de παρὰ en una sola palabra, como pasa, por ejemplo, en francés ( manger chèz moi, aller chèz le boulanger... )
πρὸς + genitivo.
Ya conoces los usos locales de πρὸς + dativo y πρὸς + acusativo.
πρὸς + genitivo tiene un valor similar a ἐγγὺς + genitivo.
ὁ Κῦρος πρὸς τοῦ ποταμοῦ στρατοπεδεύει.
Ciro acampa al lado del río.
ὁ Ξενοφὼν πρὸς τῶν Καρδούχων πορεύεσθαι κελεύει.
Jenofonte ordena marchar junto a (cerca de) los Carducos.
Otras preposiciones de lugar.
Todas las preposiciones eran originariamente adverbios así que aquí podemos incluir los distintos adverbios que indican lugar. En el siguiente cuadro tienes una lista detallada de ellos con un ejemplo, así como un resumen de los valores locales de todas las preposiciones vistas hasta ahora en el blog.
Con esto cerramos este capítulo para pasar en breve a los valores temporales de las preposiciones, así que, ya sabes... ¡a repasar!
Preposiciones Local
ἔρρωσο!!
jueves 22 de octubre de 2009
FICHA 118: UN NIÑO GRIEGO A SUS ANCHAS (10)
tema: niño griego
nivel: básico

Esta nueva y breve entrega de los ejercicios sobre el método A greek boy at home de Rouse no contiene nada especialmente novedoso, a excepción del uso del artículo como demostrativo (ὁ μὲν... ὁ δὲ, uno... otro) que vimos en la FICHA 47, un poco más de vocabulario y repaso de lo anterior.
niñogriego06
ἔρρωσο!!
nivel: básico

Esta nueva y breve entrega de los ejercicios sobre el método A greek boy at home de Rouse no contiene nada especialmente novedoso, a excepción del uso del artículo como demostrativo (ὁ μὲν... ὁ δὲ, uno... otro) que vimos en la FICHA 47, un poco más de vocabulario y repaso de lo anterior.
niñogriego06
ἔρρωσο!!
Suscribirse a:
Entradas (Atom)


